माध्यमाची शक्ती अन् अहंकारी नेतृत्वाचा शेवट

  धारवाड… कर्नाटकातील ‘विद्येचे माहेरघर’ म्हणून ओळखले जाणारे शहर. पण याच शहराने एक काळ असा पाहिला, जेव्हा शिक्षण, संस्कृती आणि प्रगतीच्या ओळखीवर राजकीय सत्तेच्या अहंकाराची काळी सावली पडली. भाजपचे जिल्हा परिषद सदस्य योगेश गौडा यांच्या खून प्रकरणाने केवळ एका व्यक्तीचा जीव घेतला नाही, तर व्यवस्था, पोलिस यंत्रणा आणि पत्रकारितेच्या मूल्यांनाही कठोर प्रश्न विचारले. १५ जून २०१६ ची पहाट. जिममध्ये नियमित व्यायाम करणाऱ्या योगेश गौडा यांच्यावर हल्ला होतो आणि काही क्षणांत त्यांचा जीव घेतला जातो. या हत्येच्या आदल्या दिवशी, म्हणजे १४ जूनला, त्यांना एक हस्तलिखित पत्र मिळते—“तुमच्या खुनाची तयारी झाली आहे, सावध राहा.” हा इशारा केवळ योगेश गौडा यांच्यासाठी नव्हता; तो संपूर्ण व्यवस्थेच्या पुढील वर्तनाचा संकेत होता. खुनानंतर लगेचच संशयाची सुई तत्कालीन काँग्रेसचे मंत्री व विद्यमान आमदार विनय कुलकर्णी यांच्याकडे वळली. कुटुंबीयांनी तशी तक्रारही केली. पण पोलिसांनी ती नोंदवण्यास नकार दिला. उलट, “नाव न घेता तक्रार द्या” अशी अट घालण्यात आली. ‘जमिनीच्या वादातून खून’ ही कथा तयार झाली आणि विशेष म्हणजे, पोस्टमार्टम होण्याआधीच तत्कालीन गृहमंत्र्यांनी विधानसभेत हीच भूमिका मांडली. यापेक्षा मोठा योगायोग कोणता? यानंतर घडलेली प्रत्येक घटना ही सत्तेच्या गैरवापराची साखळीच ठरली. सहा जणांनी पोलिसांसमोर आत्मसमर्पण करत खुनाची जबाबदारी स्वीकारली. पण पुढे सीबीआय तपासात हे सर्व बनावट असल्याचे स्पष्ट झाले. म्हणजेच खरा गुन्हेगार लपवण्यासाठी ‘खोट्या आरोपींची’ उभारणी करण्यात आली होती. तपासाच्या प्रक्रियेत आणखी धक्कादायक बाबी समोर आल्या. खून करण्याआधीच एका फार्महाऊसवर मंत्री, काही वरिष्ठ पोलीस अधिकारी आणि मारेकरी यांची बैठक झाली होती. खुनाचे नियोजन इथेच झाले, असे तपासात उघड झाले. खुनानंतर साक्षीदारांना पोलिसच कोर्टात नेण्याआधी त्या फार्महाऊसवर घेऊन जात, त्यांना पैसे देत, धमक्या देत. न्यायप्रक्रियेची ही उघड उघड थट्टा होती. सप्टेंबर २०१७ मध्ये डीवायएसपी तुळजप्पा सुलपी यांनी योगेश गौडा यांचे बंधू गुरुनाथ गौडा यांची भेट घेतली. पण गुरुनाथ यांनी सावधगिरी बाळगत या भेटीचे सीसीटीव्ही चित्रीकरण आणि मोबाईल रेकॉर्डिंग केले. हा पुरावा घेऊन त्यांनी अनेक माध्यमांचे दरवाजे ठोठावले, पण बहुतेकांनी मौन बाळगले. इथेच पत्रकारितेचा एक काळा चेहरा समोर येतो. या अंधारात अपवाद ठरले Asianet Suvarna News. त्यांनी या प्रकरणाचा सातत्याने पाठपुरावा केला. पोलिसांनी दोषारोपपत्रात नोंद न केलेली कार शोधून काढली, तपासातील त्रुटी उघड केल्या, साक्षी-पुरावे नष्ट करण्याचे प्रयत्न समोर आणले. धमक्या, दबाव, आमिष या सगळ्यांना न जुमानता त्यांनी सत्याचा धागा सोडला नाही. “तुम्ही बेंगळुरूत राहता, तुमचे आई-वडील गावी आहेत…” अशा सूचक धमक्या देऊनही त्यांना गप्प बसवता आले नाही. दरम्यान, या प्रकरणात बसवराज कोरवर यांसारख्या निवृत्त पोलिस कर्मचाऱ्यांनी आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनीही मोठा लढा दिला. तीन महिने आंदोलन करून प्रकरण सीबीआयकडे देण्याची मागणी करण्यात आली. या लढ्यात त्यांना वैयक्तिक आयुष्यातही मोठी किंमत मोजावी लागली. कुटुंबापासून दूर राहणे, सततचा दबाव सहन करणे. राजकीय पातळीवरही या प्रकरणाने अनेक वळणे घेतली. काँग्रेस सरकारच्या काळात हे प्रकरण सीबीआयकडे जाऊ नये, याची काळजी घेतली गेली. मात्र, २०१९ मध्ये सत्तांतर झाल्यानंतर अखेर प्रकरण सीबीआयकडे सोपवण्यात आले. आणि तेथून सत्य बाहेर येण्यास सुरुवात झाली. या संपूर्ण कथेत एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे ‘अहंकार’. विनय कुलकर्णी यांच्याकडे नेतृत्वासाठी लागणाऱ्या सर्व गुणांचा उल्लेख केला जात होता. पण “मी काहीही करू शकतो” हा सत्तेचा गर्व शेवटी त्यांच्या विरोधात गेला. साक्षीदार फोडू शकतो, चार्जशीट बदलू शकतो, तपास वळवू शकतो, या मानसिकतेनेच त्यांना या टप्प्यापर्यंत आणले. योगेश गौडा यांच्या पत्नीने नंतर घेतलेला 'यू-टर्न' आणि काँग्रेसमध्ये प्रवेश हा देखील या प्रकरणातील गुंतागुंतीचा भाग ठरला. दुसरीकडे, गुरुनाथ गौडा यांना धमक्या देत हा पाठपुरावा थांबवण्याचा प्रयत्न झाला. मित्राच्या घरी बोलावून दमदाटी करण्यात आली. पण ते झुकले नाहीत. अखेर, बंगळुरूच्या लोकप्रतिनिधी न्यायालयाने दिलेल्या जन्मठेपेच्या शिक्षेने या दीर्घ संघर्षाला न्याय दिला. हा केवळ एका खुनाचा निकाल नाही. हा लोकशाहीचा विजय आहे. ही कथा आपल्याला दोन गोष्टी शिकवते. एक - सत्तेचा गैरवापर कितीही मोठा असला, तरी तो कायम टिकत नाही. आणि दोन - पत्रकारिता जर निर्भय असेल, तर ती कोणत्याही सत्तेला प्रश्न विचारू शकते. पण जेव्हा पत्रकारिता गप्प बसते, तेव्हा अन्यायाला बळ मिळते. धारवाडच्या या प्रकरणाने दाखवून दिले - सत्य दडपता येते, पण संपवता येत नाही. उशीर होतो, संघर्ष करावा लागतो, किंमत मोजावी लागते… पण शेवटी विजय होतो तो न्यायाचाच.